«شهید سلیمانی، هم شجاع بود، هم با تدبیر بود؛ صِرف شجاعت نبود. بعضی‌ها شجاعت دارند امّا تدبیر و عقل لازم برای به کار بردن این شجاعت را ندارند. بعضی‌ها اهل تدبیر هستند امّا اهل اقدام و عمل نیستند، دل و جگر کار را  ندارند. این شهید عزیزِ ما هم دل و جگر را داشت و به دهان خطر می رفت و  ابایی نداشت...» این سخنانی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی در توصیف  جایگاه و شخصیت والای سردار شهید حاج قاسم سلیمانی بیان کردند و با تاکید  بر عمل خالصانه آن سردار شهید، گوش‌زدی به آن دسته افراد داشتند که با  انفعال در عمل، تدابیر احتمالی خود را به ورطه پوچی و بی ثمری می سپارند و  با در پیش گرفتن این رویه نامطلوب، نه تنها سودی برای جامعه نداشته، بلکه  زیان های غیر قابل تصوری را نیز به همراه خواهند داشت.

 تفاوت انفعال در عمل با عمل خالصانه

در طول تاریخ افراد بسیاری بوده اند که در عمل و اقدام به موقع، شهرت داشته  اند و با این رویه خود چه سرنوشت هایی که تغییر داده اند و چه برگ های  زرینی که در تاریخ به ثبت رسانده اند. اما کم نبوده اند افرادی که با کم  خردی و انفعال در عمل زمینه ساز بسیاری از شکست ها و مصیبت ها شده اند.

در این راستا، امام علی (علیه السلام) فرموده است: دو گروه کمر مرا می ‌شکنند: گروه اول جاهلی است که مقدس باشد و گروه دوم عالمی که به سخنان خود عمل نمی‌ کند. این حدیث بر اصل «عمل» تاکید دارد و این که اگر عمل نباشد، تفکر هدفمند،  راهبردی و مدبرانه ابتر خواهد ماند و هیچ سودی برای فرد و جامعه وی نخواهد  داشت. این موضوع دقیقا همان نکته ای است که شهید قاسم سلیمانی را از بسیاری دیگر متمایز کرده است. سردار سلیمانی با دوراندیشی و تدابیر  خاص در برهه های مختلف، چه در داخل کشور (دوران هشت سال دفاع مقدس) و چه در  جبهه های حق علیه باطل در سراسر جهان، توانست به پیروزی های بی شمار و غیر  قابل تصوری نائل آید که بی شک به جز در سایه آمیختگی شهامت، خلوص و تدبیرِ  عملی محقق نمی شد.آنچه که در این میان بیش از همه  حائز اهمیت است آن که برخی افراد، انفعال را به اتخاذ تدبیر تعبیر می کنند،  در حالی که این موضوع، هیچ پایه و اساس علمی و استراتژیکی نداشته و تنها  بهانه ای برای دوری از عمل گرایی و ورود به میدان عمل برای این قبیل افراد  محسوب می شود.در این میان باید توجه داشت که این سردار بزرگ، با  دوری از شهرت، جاه طلبی، حُب مال و قدرت خواهی، عمل خالصانه خود را به دور  از هر گونه شائبه ای به کار گرفت تا از بسیاری بحران ها و جنگ های خانمان  سوز جلوگیری کند و مشهودترین نمونه آن را در ریشه کن سازی گروه تروریستی و  تکفیری داعش مشاهده کردیم.

بی شک تنها عملی از فرد، خالصانه برشمرده می شود که وی با گذار از مرحله  سعی در مطلوبیت عمل،وراد مرحله عمل برای خدا شده باشد و تنها عمل برای رضای  خدا را در نظر داشته باشد و این مرتبه ای است که بالاتر از جایگاه عالمان  بی عمل قرار دارد. چرا که این قبیل افراد، هرچه هم علم، تدبیر و اندیشه  هوشمندانه و راهبردی داشته باشند، چون خود را در حصار ظاهر سازی، شهرت طلبی  و هراس از عمل واقعی و مخلصانه محصور کرده اند زیان های گسترده و همه  جانبه ای به خود و جامعه وارد می کنند که گاهی جبران آنها غیر ممکن خواهد  بود.

 

عمل بی تدبیر!

دسته ای دیگر از افراد هستند که تنها به عمل می اندیشند و در پس عملشان  تدبیر و دوراندیشی مشاهده نمی شود. این افراد هم آسیب های بسیاری را با خود  به همراه خواهند داشت چرا که عمل آنها به دور فکر و چرایی است. معمولا  تلاش و عمل این قبیل افراد، بی نتیجه خواهد ماند زیرا تنها به عملگرایی می  اندشند و برای عمل خود دلیل قانع کننده ای ندارند. پس هر کجا که عمل بی  تدبیر مشاهده شد، باید در انتظار نتایج زیان‌بار آن باشیم تا نتیجه ای  مطلوب!

سردار حاج قاسم سلیمانی از آن دسته افراد بود که ابتدا با بررسی همه جانبه  شرایط، تدابیر هدفمندی را اتخاذ و سپس وارد عمل می شد و نمونه هایی از این  روند را در عملیات های مختلف لشکر ثارالله در دوران دفاع مقدس به ثبت تاریخ  رساند. این لشکر که با تدابیر و اندیشه  های دفاعی شهید سلیمانی تاسیس شد،  با حضور در عملیات های بیت‌المقدس، نصر، بدر، خیبر، طریق ‌القدس، والفجر،  عملیات رمضان و فتح‌المبین پیروزی های مستمری را برای ارتش جمهوری اسلامی  ایران به ارمغان آورد که زبان زد جهانیان شد.

شهید سلیمانی فردی مقتدر، مدبر و دوراندیش بود که با الگو گرفتن از پیامبر  اسلام (صل الله علیه و آله و سلم) تنها در اندیشه ایجاد صلح بر پایه  استراتژی منعطفانه و نرمش قهرمانانه بود تا جامعه اسلامی را با کمترین  تلفات و زیان ها، به بیشترین و بالاترین سطح از امنیت و پیروزی برساند.

آنچه که در این میان بیش از همه حائز اهمیت است آن که برخی افراد، انفعال  را به اتخاذ تدبیر تعبیر می کنند، در حالی که این موضوع، هیچ پایه و اساس  علمی و استراتژیکی نداشته و تنها بهانه ای برای دوری از عمل گرایی و ورود  به میدان عمل برای این قبیل افراد محسوب می شود. آنها که همواره حفظ جایگاه  و موقعیت سیاسی-اجتماعی را در اولویت امور خود قرار داده اند، در صدد آن  هستند تا با ارائه انواع طرح ها و برنامه های پیشنهادی خود را فعال نشان  دهند در حالی که به واقع، اعتقادی بر گفته ها و افکار خود ندارد.

به بیان دیگر، تدبیر و عمل 2 اصل جدایی ناپذیر و لاینفک محسوب می شوند که  فقدان هر یک از آنها، دیگری را بی اثر و ابتر می کند و به بیان رهبر معظم  انقلاب اسلامی، سردار حاج قاسم سلیمانی یکی از معدود افرادی بود که یکی از  خصلت های بازر آن اخلاص در عمل به همراه تدبیر هوشمندانه و شهامت بود.

«اقدام و عمل»، «تدبیر» و «شجاعت» مثلثی غیر قابل نفوذ و شکست ناپذیر در  عرصه سیاست است که نظیر آن در معدود افرادی مشاهده می کنیم وهمین اصل سردار  سلیمانی را به نابغه ای فوق استراتژیک،  بی نظیر، مقتدر و شکست ناپذیر کرده بود، از این رو دشمنان تمام توان خود  را به کار گرفتند تا وی را از صحنه روزگار پاک کنند، غافل از این که شهید  سلیمانی، قدرتمندتر و نافذتر از سردار سلیمانی است و این وعده خداند به  نتیجه شهادت شهدا است. 

 
پی‌نوشت:

1- بیانات  رهبر معظم انقلاب در دیدار مردم قم، پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

2- اخلاص در عمل، پایگاه اطلاع رسانی حوزه

3- مقاله اخلاص در عمل، پژوشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

4- دو گروه که کمر حضرت علی(ع) را شکستند کدامند؟، باشگاه خبرنگاران جوان

5- تدابیر پیامبر اعظم (ص) در حج با تاکید بر صلح، پرتال جامع علوم انسانی